Chất điện giải là gì? Cách bổ sung điện giải an toàn cho cơ thể

Chất điện giải đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình trao đổi chất và là chất thiết yếu đối với cơ thể con người. Vậy chất điện giải là gì? Vai trò của chất điện giải đối với cơ thể như thế nào và làm cách nào để bổ sung điện giải an toàn cho cơ thể? Cùng tìm hiểu ngay sao đây.

chất điện giải
Cách bổ sung chất điện giải an toàn cho cơ thể

Chất điện giải là gì?

Chất điện giải là thuật ngữ chỉ các hạt mang điện tích dương hoặc âm. Thuật ngữ này trong dinh dưỡng đề cập đến các khoáng chất thiết yếu được tìm thấy trong máu, mồ hôi và nước tiểu. Các khoáng chất này khi hòa tan trong chất lỏng sẽ tạo thành chất điện giải chính là các ion dương hay âm được sử dụng trong quá trình trao đổi chất.

Trong cơ thể, các chất điện giải thường được tìm thấy gồm:

  • Natri
  • Kali
  • Clorua
  • Canxi
  • Magiê
  • Phốt pho
  • Bicacbonat

Các quá trình trao đổi khác nhau của cơ thể, bao gồm chức năng thần kinh và cơ thích hợp, duy trì sự cân bằng axit-bazơ và giữ cho bạn đủ nước luôn luôn cần những chất điện giải này.

Chất điện giải là gì
Chất điện giải là gì?

Tóm lại, chất điện giải là chất khoáng mang điện tích thường được tìm thấy trong máu, nước tiểu và mồ hôi. Đồng thời đối với các quá trình trao đổi chất của cơ thể, giúp cơ thể bạn hoạt động bình thường thì nước điện giải cũng đóng vai trò rất quan trọng. 

Cùng tìm hiểu vai trò chi tiết của chất điện điện giải đối với cơ thể ngay sau đây.

Vai trò của chất điện giải đối với cơ thể

Chất điện giải rất quan trọng để giữ cho hệ thống thần kinh và cơ bắp của bạn hoạt động ở môi trường bên trong được cân bằng.

Natri (Na+) duy trì cân bằng dịch cơ thể

Natri là một trong những chất điện giải của cơ thể, là khoáng chất mà cơ thể cần với một lượng tương đối lớn. Hầu hết natri thường nằm trong máu và trong chất lỏng xung quanh các tế bào của cơ thể để giữ chất lỏng ở trạng thái cân bằng bình thường. Bên cạnh đó, natri còn trợ giúp các chức năng thần kinh và cân bằng độ pH để bảo vệ cơ thể.

Natri (Na+) duy trì cân bằng dịch cơ thể
Natri (Na+) duy trì cân bằng dịch cơ thể

Kali (K+) ngăn ngừa chuột rút

Tình trạng chuột rút xảy ra khi cơ co lại mà bạn không muốn. Cơ bắp co lại khi chúng nhận được thông điệp từ các tế bào thần kinh vận động. Các tế bào thần kinh này hoạt động vì natri đi vào tế bào. Mặt khác trong dịch nội bào, Kali chiếm một tỷ trọng lớn. Vì vậy chất điện giải này khi kết hợp cùng Natri có vai trò ngăn ngừa chuột rút. 

Kali (K+) ngăn ngừa chuột rút
Kali (K+) ngăn ngừa chuột rút

Canxi (Ca2+) điều hòa chức năng co cơ bắp và nhịp tim

Trong cơ thể của mỗi người, canxi chiếm một lượng rất lớn. Chất điện giải này đóng vai trò quan trọng trong nhiều chức năng của cơ thể như làm chắc khỏe xương, chuyển hóa các chất dinh dưỡng hay tổng hợp và phân hủy glycogen của cơ và gan. 

Đặc biệt, canxi cũng có vai trò quan trọng đối với tim. Trái tim đập hơn 2 tỷ lần trong suốt cuộc đời của một người bình thường để lưu thông máu, cần thiết để cung cấp năng lượng cho mọi bộ phận của cơ thể. Trong tim bao gồm 3 tỷ tế bào cơ tim co bóp với nhau trong mỗi nhịp tim và cùng chịu trách nhiệm về chức năng bơm máu của tim. Để đảm bảo rằng mỗi tế bào co lại vào đúng thời điểm, trái tim sử dụng một tín hiệu điện di chuyển từ tế bào này sang tế bào khác. 

Canxi (Ca2+)
Canxi (Ca2+) điều hòa chức năng co cơ bắp và nhịp tim

Nghiên cứu trong những thập kỷ qua đã phát hiện ra rằng các hạt canxi chịu trách nhiệm về mối liên hệ giữa kích hoạt điện và co cơ. Các hạt canxi có điện tích đi vào các tế bào cơ tim trong mỗi nhịp đập và đóng góp vào tín hiệu điện. Ngoài ra, các hạt canxi này bắt đầu co lại bằng cách liên kết với máy móc chuyên dụng trong tế bào.

Khi canxi liên kết, bộ máy bắt đầu chuyển động và làm cho tế bào ép chặt vào nhau. Mặt khác, khi các hạt canxi được loại bỏ khỏi các tế bào tim, điều này sẽ kích hoạt sự thư giãn, cho phép tim được nạp đầy máu trước khi bắt đầu nhịp tim tiếp theo. Do đó, nếu không có canxi, tim của chúng ta sẽ ngừng đập ngay lập tức.

Magiê (Mg2+) thư giãn cơ bắp

Magiê là một chất ngăn chặn canxi tự nhiên để giúp cơ bắp thư giãn. Trong cơ bắp của bạn, canxi liên kết với các protein như troponin C và myosin. Quá trình này làm thay đổi hình dạng của các protein này, tạo ra sự co lại trong cơ bắp.

Magiê (Mg2+) thư giãn cơ bắp
Magiê (Mg2+) thư giãn cơ bắp

Magiê cạnh tranh với canxi cho những điểm liên kết tương tự này để giúp thư giãn cơ bắp của bạn. Nếu Magiê tồn tại trong cơ thể không đủ để cạnh tranh với canxi, cơ bắp sẽ dễ dàng bị co lại quá mức, gây ra chuột rút hoặc co thắt. Do đó, magiê thường được các bác sĩ khuyên dùng để điều trị chuột rút cơ bắp.

Ước tính nhu cầu chất điện giải

Môi trường sống, giới tính, thời gian và cường độ luyện tập thể thao là các yếu tố xác định được mức thiếu hụt chất điện giải.

Nhu cầu của cơ thể đối với chất điện giải
Nhu cầu của cơ thể đối với chất điện giải

Bên cạnh đó, nhu cầu hằng ngày đối với chất điện giải còn có thể khác nhau như:

  • Cả nam và nữ nên duy trì lượng Natri dưới 2.000 mg. Nếu cơ thể mất cân bằng thì có thể bổ sung nước bù điện giải vào cơ thể để cân bằng lại lượng điện giải.
  • Nên duy trì lượng Kali là 4000mg mỗi ngày và bổ sung thực phẩm chứa Kali thay vì nước điện giải như bơ, chuối…..
  • Trung bình nam giới nên duy trì lượng magiê khoảng từ 330 – 350mg và nữ giới khoảng từ 255–265mg mỗi ngày.
  • Cả nam và nữ nên giữ lượng Canxi khoảng 800mg mỗi ngày bởi Canxi rất cần thiết cho cơ thể. Bạn có thể tìm thấy lượng Canxi có nhiều trong thịt, cá, trứng, sữa……

Vậy nếu như cơ thể mất cân bằng điện giải, tác hại khủng khiếp sẽ như thế nào?

Ảnh hưởng của mất cân bằng điện giải đối với cơ thể

Chúng ta luôn bổ sung chất điện giải vào cơ thể theo nhiều cách khác nhau. Tuy nhiên vẫn có trường hợp mất cân bằng điện giải ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Nguyên nhân là do đâu?

Nguyên nhân

Trong một số trường hợp, mức điện giải trong máu của bạn có thể trở nên quá cao hoặc thấp, gây mất cân bằng điện giải. Mất cân bằng điện giải thường xảy ra do mất nước, do thừa nhiệt, nôn mửa hoặc tiêu chảy. Đây là lý do tại sao bạn nên lưu ý đến việc bổ sung chất lỏng bị mất vào cơ thể khi trời nóng hoặc khi bạn bị ốm.

Nôn mửa
Nôn mửa sẽ giúp bạn mất cân bằng điện giải

Rối loạn ăn uống, chấn thương như bỏng nặng hay một số bệnh liên quan đến thận cũng có thể gây mất cân bằng điện giải.

Dấu hiệu

Trong trường hợp bạn bị rối loạn điện giải nhẹ, bạn có thể sẽ không gặp phải bất kỳ triệu chứng nào. Tuy nhiên, nếu cơ thể mất cân bằng ở trường hợp nặng hơn thì có thể gây ra các triệu chứng như:

  • Mệt mỏi
  • Nhịp tim nhanh hoặc không đều
  • Tê cơ và chuột rút
  • Nhức đầu
  • Lú lẫn mất phương hướng
  • Chóng mặt
  • Co giật
Chóng mặt
Chóng mặt là một trong những dấu hiệu mất cân bằng điện giải

Nếu bạn có các triệu chứng trên hoặc nghi ngờ mình bị mất cân bằng điện giải, hãy nhớ đến gặp bác sĩ và thảo luận với bác sĩ về các triệu chứng của bạn.

Tác hại đối với sức khỏe

Khi cơ thể bạn báo hiệu mệt mỏi rất có thể cơ thể của bạn đã mất cân bằng điện giải hoặc rối loạn điện giải. Ở một số trường hợp hiếm hoi thậm chí có thể gây tử vong.

  • Mất cân bằng Na: cơ thể có các biểu hiện như buồn nôn, khát nước hoặc suy giảm chức năng hệ thần kinh
  • Mất cân bằng Ka: có các triệu chứng như rối loạn nhịp tim, co giật thậm chí tim có thể ngừng hoạt động đột ngột gây nên tử vong.
  • Mất cân bằng Ca: cơ thể thường mệt mỏi, suy nhược, trí nhớ kém, sỏi thận, đau nhức xương,…
  • Hoặc một số trạng thái khác như run rẩy, chuột rút, tim đập khác thường, ảo giác, thị lực kém, rối loạn huyết áp, trầm cảm,…
Đau nhức xương khớp
Nếu thiếu Canxi bạn sẽ gặp phải các triệu chứng về đau nhức xương khớp

Nếu gặp tình trạng trên, làm cách nào để bổ sung chất điện giải cho cơ thể? Tìm hiểu chi tiết dưới đây.

Làm cách nào để bổ sung chất điện giải cho cơ thể?

Để duy trì sự cân bằng điện giải thì cách tốt nhất chính là xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh. Dưới đây là một số cách an toàn và hiệu quả giúp cung cấp chất điện giải bạn có thể tham khảo.

Các thực phẩm chứa Natri

Bổ sung các thực phẩm chứa nhiều Natri như phô mai, socola, bơ đậu phộng, dầu oliu, dưa muối,…

Các thực phẩm chứa natri
Các thực phẩm chứa natri

Bổ sung Clorua

Bạn có thể tăng chất điện giải cho cơ thể bằng cách bổ sung clorua từ các loại thực phẩm như muối ăn, rong biển, ô liu, lúa mạch đen, rau diếp, cà chua và cần tây…

Thực phẩm bổ sung Clorua
Xà lách là một trong những loại thực phẩm bổ sung Clorua

Bổ sung hoa quả chứa Kali

Hoa quả chứa nhiều Kali bao gồm chuối, bơ, cam, dưa dưới, măng tây,… hay các loại đậu như đậu nành, đậu Hà Lan,…

Bơ là một loại thực phẩm chứa nhiều Kali
Bơ là một loại thực phẩm chứa nhiều Kali

Bổ sung các loại hạt chứa Magie

Lượng magie cần thiết hằng ngày có thể dễ dàng bổ sung bằng cách ăn các loại hạt giàu magie như hạnh nhân, hạt điều và hạt Brazil, hạt bí ngô, quả hồ đào, hạt hướng dương, đậu phộng…

Các loại hạt là loại thực phẩm chứa nhiều Magie
Các loại hạt là loại thực phẩm chứa nhiều Magie

Các loại thực phẩm từ sữa chứa nhiều Kali

Nếu bạn muốn bổ sung kali cho cơ thể có thể sử dụng sữa hằng ngày, đặc biệt là sữa tươi và sữa chua bởi 2 loại sữa này có chứa nhiều kali. Mỗi hộp sữa chua thông thường trung bình có chứa 573 mg kali, đáp ứng khoảng 12% nhu cầu kali hằng ngày, đồng thời cung cấp đến 50% lượng canxi cơ thể cần.

Sữa và các chế phẩm từ sữa chứa nhiều rất nhiều Kali
Sữa và các chế phẩm từ sữa chứa nhiều rất nhiều Kali

Uống nước điện giải

Nước điện giải rất tốt cho cơ thể, đặc biệt còn chứa rất nhiều chất điện giải. Khi nước điện giải đi vào cơ thể sẽ hỗ trợ quá trình trao đổi chất, điều tiết hoạt động của các cơ quan và cơ thể có thể duy trì vận động trong thời gian dài. Bên cạnh nước ion kiềm cũng bảo vệ và ngăn ngừa nhiều bệnh lý nguy hiểm.

Uống nước điện giải khi cần thiết
Uống nước điện giải sẽ giúp cơ thể bạn bổ sung các chất điện giải cần thiết

Lời kết

Thông thường, mọi người đáp ứng nhu cầu điện giải của họ thông qua một chế độ ăn uống cân bằng. Tuy nhiên nếu bạn có những dấu hiệu cho thấy bạn đang mất cân bằng điện giải thì hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất và nhận sự tư vấn từ bác sĩ. Hy vọng thông tin trên sẽ giúp ích cho bạn khi tìm hiểu về điện giải và hiểu rõ cách bổ sung điện giải an toàn cho cơ thể. Cảm ơn bạn đã theo dõi!

Xem thêm: Nước Alkaline là gì? – Nguồn nước lý tưởng cho lối sống khỏe đẹp